Yüksekte Çalışmada İş Güvenliği

YÜKSEKTE ÇALIŞMA İŞİNDE İŞ GÜVENLİĞİ

İnşaat sektöründe iş kazalarının büyük bölümü yüksekten düşme sonucu meydana gelmektedir. Bunların bir kısmı da amaca uygun bir şekilde yapılmayan iskelelerden kaynaklanmaktadır. İş kazalarının azaltılması için standarda uygun belirlenen iskelelerin kurulması ve kullanım sırasında dikkat edilecek hususların bilinmesi ve alınacak önlemlerin belirlenmesi gerekmektedir. Ülkemizde, özellikle iskele ekibinin bu konularda bilgilendirilmeleri için gerek uzmanların, gerekse uygulamada görev alan tecrübeli personelin görüşlerini ve birikimini inceleyen araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. İskelelerin kurulum ve sökümü sırasında dikkat edilecek hususlar ve iskele üzerinde alınması gereken önlemler ile ilgili olarak yapılan çalışmalar ülkemizde henüz istenen seviyede değildir. Bu çalışmanın amacı, ülkemizde kullanılan inşaat iskelelerinin iş sağlığı ve güvenliği yönünden mevcut durumunu değerlendirmek, güvenli iskele kullanımının yaygınlaştırmasına yönelik verileri ortaya koymak ve iskeleleri standarda uygun hale getirmek için çözüm önerileri bulmaktır.

İş Kazaları ve Yüksekten Düşme Riski

Başta inşaat sektörü olmak üzere, fiziksel güce dayalı işlerde iş kazaları sonucu oluşan sakatlanma ve yaralanmaların önemli sosyal ve ekonomik etkileri olmaktadır. İnşaat sektöründe sağlıkla ilgili riskler üç başlık altında incelenebilir. Bunlar “ergonomiyle” ilgili, “fiziksel çevre” ile ilgili ve “ruh sağlığı” ile ilgili risklerdir. Ergonomiyle ilgili riskler; kaldırma, taşıma, bükme hareketleri ve vibrasyonlar olarak tanımlanabilir. Sektörde en çok görülen yaralanma ve sakatlıklar bu riskler sonucu oluşmaktadır. Yüksekten düşme de ergonomiyle ilgili riskler arasında sayılır. Çevre ile ilgili riskler gürültü, sıcaklık, ıslak çalışma alanı veya toza maruz kalma ile ilişkilidir. Son olarak ruh sağlığı ile ilgili riskler yönetici çalışan ilişkilerinden kaynaklanmaktadır. Türk İnşaat sektöründe görülen riskler çoğunlukla ergonomiyle ilgili risklerdir ve en önemlileri düşme, bir cismin çarpması, iki nesne arasında sıkışma ve elektrik çarpmasıdır.

İSKELE

Binaların ve diğer yapıların inşaat, bakım, onarım ve yıkım işlerinin gerçekleştirilmesinde güvenli bir çalışma ortamının ve bu ortama güvenli erişim sağlanması için gerekli olan geçici inşaat yapısı olarak tanımlanmaktadır.

İSKELE ÇEŞİTLERİ

Yapıldığı malzemeye göre iskeleler ahşap ve metal olarak ikiye ayrılırlar:

  • Ahşap İskele
  • Çelik İskele

Kullanım amaçlarına göre ise:

Sabit İskele, Hareketli iskele, asma iskele, cephe iskelesi, konsol iskele, kalıp altı İskelesi olarak ayrılırlar.

İSKELE KURULUM ELEMANI (SEVİYE 3)

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin Ek-2 İş Ekipmanının Kullanımı İle İlgili Hususlar kısmında eğitim ve gözetim ile ilgili maddeler yer almaktadır. Bu maddelerde iskele kurulumunun uzman bir kişinin ( inşaat müh., inşaat teknikeri, yüksek tekniker ) gözetimi altında yapılacağı ve bu kişinin çalışanlara eğitim vereceği bilgisi yer almaktadır. Söz konusu çalışan ‘‘iskele kurulum elemanı’’dır.

İş sağlığı ve güvenliği ile çevreye ilişkin önlemleri alarak, kalite sistemleri çerçevesinde, mesleği ile ilgili iş organizasyonu yapan, kurulması gerekli iskeleyi, mevcut şartname, yönetmelik ve montaj planlarına göre, iklim şartlarını göz önüne alarak; kullanıcılar, üçüncü şahıslar ve çevre şartlarını da gözeterek işverenin konu ile ilgili tüm direktiflerine uygun olarak kuran, uzun süreli kullanımlar sırasında periyodik kontrolünü yapan, iş bitiminde aynı koşullarla iskeleyi söken ve mesleki gelişime ilişkin faaliyetler yürüten nitelikli kişidir.

Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri

ISCO 08: 7119 (Başka yerde sınıflandırılmamış kaba inşaat ve ilgili işlerde çalışan sanatkarlar)

İskele kurulum gereklilikleri

  • İskele kurulumundan önce iskele kurulum elemanı, iskele kurulacak yeri incelemelidir. Moloz, havai enerji hatları, elektrik kabloları, harfiyat, araç ve yol trafiği vb. tehlikeler için önlem almalıdır.
  • İskele malzemelerinin tüp gereklilikleri karşıladığından, iyi ve kusursuz durumda olduklarından emin olmak için, gerek kurulum öncesi gerekse kurulum süresince ve sonrasında muayenesi yapılmalıdır.
  • Hasarlı, zayıf durumda olan veya standart gerekliliklerini karşılamayan iskele malzemeleri işaretlenmeli ve uygulama sahasından uzaklaştırılmalıdır. Başka projelerde kullanılma ihtimaline karşı da imha edilmelidir. · İskeleler verilecek plan dahilinde kurulmalıdır.
  • Tüm iskeleler, iskele uzmanı’ nün talimatı ile kurulmalı, değişiklik ve sökülmelidir.
  • İskele kurulu, tadilat ve söküm işlerinde iskele kurulum elamanı sertifikasına sahip kişiler görev almalıdır. Bu sertifikaya sahip olmayan kişilerin görev alamazlar.
  • İskele kurulum elemanı, iskele kurulması, tadili ve sökülmesi sırasında adam düşmesine önleyici sistemlerde dahil olmak üzere, KKD temin etmek ve kullanmak zorundadır.
  • Her bir iskele kurulum elemanı, iskele kurulması, tadili ve sökülmesi sırasında devamlı olarak şok emicili, çift halatlı paraşüt tipi emniyet kemeri kullanmak zorundadır. Mümkün olduğunca, her bir iskele kurulum elemanı bir korkuluk sistemi ile korunmadığında ve 1,8 metreden daha yükseklikten düşebileceği durumlarda halatlarını uygun bir yere bağlamalıdır.
  • İskelenin kurulması, tadili ve sökülmesi süresince, her bir erişim noktasında kırmızı renkli ‘İskeleyi Kullanma’ etiketi takılmalıdır. İskele etiketini sökmeye veya değiştirmeye iskele uzmanı yetkilidir

YAPILMASI GEREKENLER

  • Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nde belirtilen ulusal ve uluslararası standartlara uygun iskeleyi şantiye sahasına kurdurmalıdır.
  • İskelenin taşıma yük kapasite raporu başka bir deyişle statik dayanım hesap raporunu üreticiden temin etmelidir. İskelede çalışmayı bu rapora göre yaptırmalı ve yapı sürecinde bu kriterlere uyulup uyulmadığını takip etmeli ya da edilmesini sağlamalıdır.
  • İskelelerin konunun uzmanı kişilerce kurulup sökülmesini sağlamalıdır. Kurum ve söküm aşamalarında yüksekte güvenli çalışma prensiplerine uyulmasını sağlamalıdır.
  • İskele zemin ve yapı bağlantılarının düzgün ve sağlam yapılıp yapılmadığını kontrol etmeli ya da ettirmelidir. İşveren iskeleyi kuran firmadan iskelenin sağlamlık ve dayanıklılık taahhüdünü iskele statik raporu ile birlikte istemelidir.
  • İşveren iskelelerde çalışmaları periyodik olarak gözlemlemeli veya gözlemlenmesini ve gerektiğinde tedbirler alınmasını sağlayıcı görevlendirmeler yapmalıdır.
  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununda da zorunlu olan çalışanların eğitimi, yapı sahasındaki tüm çalışanlara ve iskele üzerinde çalışacak olan personele iskeleden kaynaklanabilecek mevcut tehlikeler ve bunlara bağlı riskler, önleyici tedbirler hakkında eğitim verilmelidir. Bu eğitimler tamamlanmadan çalışmaya başlanmamalıdır. Eğitimler dokümanlar üzerinden değil içerikleriyle uygulamalarıyla ve denetimleriyle profesyonel olarak sağlanmalıdır. Ayrıca mesleki eğitim belgelerinin periyodik olarak kontrol edilmesi sağlanmalıdır.
  • 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 13. Maddesinde de belirtildiği gibi yapı şantiyesinde standartlara uygun iskele kullanılmaması durumunda çalışanların çalışmaktan sakınma hakkı bulunmaktadır. Bu durumlarda çalışanlar işveren veya varsa iş sağlığı ve güvenliği kuruluna yazılı olarak başvurmalı ve güvenli bir çalışma ortamını kendileri için oluşturmalıdırlar.
  • Standartlara uygun iskelelerde çalışanlar, iskele ile ilgili eksiklikleri, bağlantı hatalarını, yük aşımlarını, zemin ile ilgili eksiklikleri, malzeme aşınması veya yıpranması gibi deformasyonları işverene, iş güvenliği profesyonellerine veya iş sağlığı ve güvenliği kuruluna bildirmelidir.
  • Çalışanlar mesleki ve yüksekte çalışma eğitimini tam olarak almalı, aldıklarına dair belge almalıdır.
  • İskele kurulum, kullanım ve söküm işlerinde çalışanların tarafından baret, çelik burunlu iş ayakkabısı, gerekli hallerde paraşüt tipi emniyet kemeri, reflektörlü yelek, eldiven, iş elbisesi ve gerekli diğer KKD’lerden, yapılan işe uygun olanlarının doğru bir şekilde kullanması gerekmektedir.
  • Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nde zorunlu hale getirilen standartlara uygun iskelelerin kullanılması sıkı bir şekilde denetlenmelidir.

Denetimler;

  • 1- Yapı denetim şirketleri ile
  • 2- Yapılara ruhsat ve iskan veren yerel belediyeler vasıtası ile
  • 3- İş Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın proje denetimlerini sürdürmesi ile sağlanabilir.
  • Standartlara uygun iskele üretecek olan firmaların etkin denetimi, üretim için yetkilendirme ve kalite-kontrol (iskele sertifikasyon) sisteminin kurulmalıdır.
  • Standartlara uygun üretim yapan ve kuran firmaların iyi uygulama örneklerinin paylaşımına fırsat verilmelidir. İskele kurulması ve sökülmesi işlerini gerçekleştiren firma ve çalışanların eğitim ve yetkilendirmeden geçirilmesi, yetkisiz firmaların iskele kurma sökme işlerini yapmasının engellenmesi sağlanmalıdır.
  • Seçilen iskelenin karmaşıklığına bağlı olarak kurma, kullanma ve sökme planı; yapı işlerinde inşaat mühendisi, inşaat teknikeri veya yüksek teknikeri; tarafından yapılır veya yaptırılır.(İş Ekipmanları Yönetmeliği) Bu belgeler Sağlık ve Güvenlik Planı (SGP) içerisinde tutulmalıdır. Bu planların hazırlanıp hazırlanmadığı teftişlerde düzenli bir biçimde bakılmalıdır.
  • Kamu idarelerinin ihale yöntemleri ile yaptırmış olduğu yapım işlerinde kullanılacak iskeleler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu birim fiyat poz tariflerinde standartlara uygun iskele tanımı ve birim fiyatı bulunmamaktadır. Bu durum uygulamalarda çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Kamu ihalelerinde maliyet hesabının olmaması ve standartlara uygun iskele kullanım zorunluluğunun açıkça belirtilmemesi, uygulamada sorunlara yol açmaktadır. Yapılması gereken Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın iş sağlığı ve güvenliği maliyetlerini içeren teknik tanımlamalar yapması ve bunların birim fiyatlandırmalarını gerçekleştirmesidir. Kamu İhale Kanunu’nda da gerek iş sağlığı ve güvenliği, gerekse de yüksekte çalışma ve iskeleler ile ilgili yükümlülükler getirilmelidir.

KAYNAK:ÇSGBGM

Sitemizdeki Verilerin İzinsiz Kullanılması ve Kaynak Gösterilmeden Kopyalanması Kesinlikle Yasaktır.
Copyright © 2017 Öngü Osgb | Tüm Hakları Saklıdır 2015.