İş Kanunlarında Engelli Hakları

Engellilerin çalışma hayatına girmeleri ve orada korunmalarına yönelik olarak Türkiye’de yasal düzenlemeler yapılmıştır. Türkiye’de engellilerin istihdamı konusunda genel olarak zorunlu istihdam yöntemi uygulanmaktadır. Kota sistemi 1475 sayılı İş Kanunu ile mevzuata girmiştir. Daha önce bir takım düzenlemeler yapılmaya çalışılmış olmasına rağmen uygulanamamıştır.

 

1475 sayılı İş Kanununa göre “İşverenler 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları iş yerlerinde yüzde iki (%2) oranında sakat kimseyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun bir işte, aynı oranda eski hükümlüyü de mesleklerine uygun bir işte çalıştırmakla yükümlüdürler.” Çalıştırılacak sakat ve eski hükümlü sayısının tespitinde daimi işçi sayısı esas alınmaktadır. 01.01.1999’dan geçerli olmak üzere yapılan düzenlemeyle oran %2’den %3’e çıkarılmıştır.

 

Türkiye’nin Avrupa Birliğine uyum süreci çalışmalarının bir neticesi olarak 22.05.2003 tarihinde 4857 sayılı yeni İş Kanunu yürürlüğe girmiştir. Yeni İş Kanununda engelli istihdamı konusunda yeni düzenlemelere yer verilmiştir.

 

İş Kanunun 30. maddesine göre “İşverenler 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları iş yerlerinde her yılın Ocak ayı başından itibaren yürürlüğe girecek şekilde Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranlarda engelli ve eski hükümlü ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1’inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca istihdamı zorunlu olan terör mağduru işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin toplam oranı yüzde altıdır (%6). Ancak engelliler için belirlenecek oran toplam oranın yarısından az olamaz (%50). Aynı il sınırları içinde birden fazla iş yeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı toplam işçi sayısına göre hesaplanır.” Yeni kanunla eski hükümlü, terör mağduru ve engelli çalıştırma oranı 50 işçi ve üzerinde işçi çalıştıran tüm iş yerleri için %6’ya çıkarılmıştır. Bu oranında en %50’sinin engelli olması gerektiği kanunla güvence altına alınmıştır.

 

2008 yılı Mayıs ayında yürürlüğe giren istihdam paketine göre engellilerin istihdamına ilişkin olarak 4857 sayılı İş Kanununda yeni düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeye göre özel sektörde daha önce işçi sayısının %6’sı oranında engelli çalıştırma şartı %3’e indirilmiştir. İşverenler 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör iş yerlerinde %3 engelli, kamu iş yerlerinde ise %4 engelli ve %2 eski hükümlü işçiyi meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştıracaklar.

 

Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınacaktır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülecektir. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmayacak, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülecektir. İş yerinin işçisi iken sakatlananlara ise öncelik tanınacaktır.

 

Engelli istihdamına yönelik çıkarılan kanuni haklar

-1967 yılında yürürlüğe giren Deniz İş Kanunu,

-1965 yılında yürürlüğe giren Devlet Memurları Kanunu,

-1986 yılında yürürlüğe giren Mesleki Eğitim Kanunu,

-1964 yılında yürürlüğe giren Sosyal Sigortalar Kanunu,

-1994 yılında yürürlüğe gire Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun,

-2006 yılında yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Engelli ve Eski Hükümlülere Uygulanacak Sınav Yönetmeliği,

-2006 yılında Korumalı İş yerleri Hakkında Yönetmelik,

-2006 yılında Özel Mesleki Rehabilitasyon Merkezleri Hakkında Yönetmelik,

-2004 yılında Engelli, Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik,

-2003 yılında Engelli ve Eski Hükümlü Çalıştırmayan İşverenlerden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Komisyonun Kuruluşu ile Çalışması Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik,

-2004 yılında Engellilerin Devlet Memurluğuna Alınma Şartları ile Yapılacak Yarışma Sınavları Hakkında Yönetmelik,

-1993 yılında Terör Eylemleri Nedeniyle Şehit ve Malul Olanların Yakınlarının ve Çalışabilecek Durumdaki Malullerin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam Hakkında Yönetmelik,

-2005 yılında Engellilerin İstihdam Yılı Konulu 2004/28 Sayılı Başbakanlık Genelgesi,

-2006 yılında Engellilerin İstihdamı Hakkındaki 2006/15 Sayılı Başbakanlık Genelgesi,

-2005 yılında 5378 Sayılı Engelliler Kanunudur.

Sitemizdeki Verilerin İzinsiz Kullanılması ve Kaynak Gösterilmeden Kopyalanması Kesinlikle Yasaktır.
Copyright © 2017 Öngü Osgb | Tüm Hakları Saklıdır 2015.